Dostępny plac zabaw nie powstaje przez dodanie jednego urządzenia oznaczonego jako integracyjne. Potrzebne są różne formy aktywności, z których dzieci mogą korzystać na wiele sposobów: siedząc, stojąc, poruszając się na wózku, dotykając, manipulując czy bawiąc się wspólnie z innymi. Dlatego przy wyborze wyposażenia warto patrzeć nie tylko na liczbę urządzeń, lecz przede wszystkim na to, jakie bariery każde z nich usuwa.
Dlaczego dostępność placu zabaw jest tak ważna?
Plac zabaw powinien dawać dzieciom możliwość wspólnej zabawy, niezależnie od ich sprawności ruchowej, sposobu poruszania się czy potrzeb sensorycznych. Jeśli większość atrakcji wymaga wejścia po schodach, wspinania się lub korzystania z wąskich przejść, część dzieci zostaje wyłączona z aktywności już na etapie projektu przestrzeni.
Dostępność nie oznacza przy tym tworzenia osobnej części placu przeznaczonej wyłącznie dla dzieci z niepełnosprawnościami. Lepszym rozwiązaniem jest takie dobranie wyposażenia, aby różni użytkownicy mogli korzystać z tej samej przestrzeni na różne sposoby. Jedno dziecko wybierze karuzelę, inne panel manipulacyjny, a jeszcze inne szeroką huśtawkę lub podwyższoną piaskownicę.
Dobrze zaprojektowany plac integracyjny daje więc nie tylko większą dostępność, ale też większą różnorodność zabawy. Korzystają na tym również dzieci bez niepełnosprawności, bo mają do dyspozycji więcej form ruchu, zabawy sensorycznej i aktywności wymagających współpracy.
Huśtawka, karuzela czy piaskownica – co wybrać?
Nie wszystkie urządzenia integracyjne odpowiadają na te same potrzeby, dlatego najlepszym rozwiązaniem jest ich łączenie. Przy ograniczonym budżecie można jednak zacząć od kilku elementów zapewniających różne formy zabawy.
Poniższa tabela zbiera najczęściej wykorzystywane typy akcesoriów:
| Rodzaj urządzenia | Dla jakiej potrzeby | Na co zwrócić uwagę przy wyborze | Rola na placu integracyjnym |
|---|---|---|---|
| Karuzela integracyjna | Zabawa obrotowa także dla dzieci poruszających się na wózkach | Dostęp bez progów, stabilne uchwyty, odpowiednia powierzchnia manewrowa i strefa bezpieczeństwa | Jedno z głównych urządzeń ruchowych, umożliwiające wspólną zabawę |
| Huśtawka z siedziskiem koszowym lub integracyjnym | Huśtanie w stabilniejszej pozycji i możliwość zabawy kilku osób | Kształt siedziska, sposób podparcia ciała, dostęp do urządzenia i wolna przestrzeń wokół | Uzupełnia strefę ruchową i daje inną formę aktywności niż wspinanie czy zjeżdżanie |
| Podwyższona piaskownica lub stół do zabawy piaskiem | Zabawa sensoryczna bez konieczności siadania na poziomie gruntu | Wysokość blatu, możliwość podjazdu wózkiem, dostęp z kilku stron | Pozwala włączyć w zabawę dzieci, które nie korzystają swobodnie z tradycyjnej piaskownicy |
| Panele manipulacyjne i sensoryczne | Zabawa dotykowa, manualna i poznawcza | Wysokość montażu, możliwość obsługi z pozycji siedzącej i stojącej, różnorodność bodźców | Dają spokojniejszą alternatywę dla urządzeń ruchowych i zwiększają różnorodność aktywności |
| Zestawy zabawowe z dostępnym wejściem | Łączenie kilku aktywności w jednej konstrukcji | Szerokość przejść, rampy, rozmieszczenie paneli i elementów dostępnych bez schodów | Integrują różne formy zabawy w jednym miejscu i ograniczają podział na osobne strefy |
| Urządzenia do zabawy na poziomie gruntu | Aktywność bez pokonywania podestów i schodów | Dostępność nawierzchni, przestrzeń manewrowa, możliwość wspólnego korzystania | Ważne szczególnie tam, gdzie duża część placu opiera się na wysokich konstrukcjach |
W przypadku huśtawek dla dzieci warto szukać modeli zaprojektowanych z myślą o stabilniejszej pozycji podczas zabawy i łatwiejszym korzystaniu przez dzieci o różnych możliwościach ruchowych. Rodzaj siedziska warto dopasować do wieku dzieci. Siedziska koszykowe, z oparciem i zabezpieczeniem z każdej strony, są przeznaczone dla najmłodszych, a klasyczne deseczki sprawdzą się u starszych dzieci. Ciekawą opcją jest też huśtawka typu bocianie gniazdo, która pozwala na wspólną zabawę, przy czym może z niej korzystać maksymalnie 2 użytkowników jednocześnie. Przy wyborze znaczenie ma jednak nie tylko samo siedzisko, ale również dostęp do urządzenia i odpowiednia przestrzeń wokół niego.
Podobnie jest w przypadku karuzel na plac zabaw. Modele tworzone z myślą o inkluzywności mogą mieć nisko położoną platformę, łatwiejszy wjazd oraz miejsce pozwalające korzystać z urządzenia także dziecku poruszającemu się na wózku. Ważne są również stabilne uchwyty i odpowiednia przestrzeń manewrowa.
Integracyjne urządzenia ruchowe z oferty FreeKids
Huśtawka integracyjna i karuzela to nie wszystko
Najczęstszy błąd przy tworzeniu placu integracyjnego polega na skupieniu się na kilku specjalistycznych urządzeniach, podczas gdy pozostała część terenu nadal pozostaje niedostępna. Karuzela z podjazdem niewiele zmieni, jeśli prowadzi do niej nawierzchnia utrudniająca poruszanie się wózkiem. Podobnie panel manipulacyjny nie będzie rzeczywiście dostępny, jeśli zostanie ustawiony w miejscu, do którego prowadzi wąskie przejście.
Projekt powinien więc uwzględniać ciągłość dostępności: od wejścia na teren, przez dojścia i nawierzchnię, aż po możliwość korzystania z urządzeń. Trzeba również zostawić odpowiednio dużo przestrzeni manewrowej. Przy urządzeniach takich jak karuzela integracyjna dochodzą strefy bezpieczeństwa określone przez producenta.
Nie oznacza to również, że cały plac należy wypełnić wyłącznie specjalistycznym wyposażeniem. Dobrze zaprojektowana przestrzeń łączy rozwiązania dostępne dla szerokiej grupy użytkowników z urządzeniami odpowiadającymi na bardziej konkretne potrzeby. Dzięki temu dzieci mogą bawić się obok siebie i wspólnie, zamiast korzystać z dwóch oddzielnych części placu.
Uzupełnij plac o zabawy sensoryczne i manipulacyjne
Więcej o projektowaniu dojść, nawierzchni i całego układu przestrzeni przeczytasz w naszym wpisie: „Plac zabaw bez barier – jak zaprojektować przestrzeń inkluzywną dla każdego dziecka”.
Ile kosztuje wyposażenie integracyjne placu zabaw?
Nie da się podać jednej ceny placu integracyjnego, ponieważ koszt zależy od skali projektu i rodzaju wybranych urządzeń. Innego budżetu wymaga dodanie dwóch paneli manipulacyjnych do istniejącej przestrzeni, a innego wykonanie od podstaw strefy obejmującej karuzelę, huśtawkę, piaskownicę, zestaw Elipso i dostępną nawierzchnię.
Znaczenie ma również wymagana strefa bezpieczeństwa, ponieważ niektóre urządzenia potrzebują znacznie więcej miejsca wokół siebie, niż wynika to z ich bezpośrednich gabarytów. Zwiększona przestrzeń strefy bezpiecznej bezpośrednio przekłada się na większą powierzchnię specjalnej nawierzchni, zakres prac przygotowawczych oraz ostateczny koszt całej inwestycji.
Dlatego przy pytaniu o cenę urządzeń integracyjnych warto przygotować budżet dla całej strefy, a nie sumować wyłącznie ceny katalogowe wyposażenia. Trzeba uwzględnić również transport, montaż, przygotowanie podłoża, nawierzchnię oraz ewentualne prace związane z dojściami.
Wybierając producenta integracyjnego placu zabaw, dobrze jest więc przekazać od razu planowaną powierzchnię, grupę użytkowników oraz budżet inwestycji. Pozwala to dobrać urządzenia tak, aby dostępność nie kończyła się na jednym kosztownym elemencie, podczas gdy reszta placu pozostaje poza zasięgiem części dzieci.
Seria Elipso – zabawa dostępna bez rozbudowanych konstrukcji
Nie każde dziecko chce lub może korzystać ze zjeżdżalni, drabinek czy wysokich wież. Dlatego ważnym elementem placu integracyjnego są aktywności dostępne bez pokonywania różnicy wysokości. Właśnie na takim założeniu opiera się seria Elipso od FreeKids.
Znajdują się w niej dotykowe i manipulacyjne panele wyposażone między innymi w zegary, liczydła, labirynty, układanki czy grę w kółko i krzyżyk. Można wykorzystać je pojedynczo, połączyć w dłuższą ścianę albo włączyć w większy zestaw zabawowy. FreeKids wskazuje, że seria została dostosowana również do potrzeb dzieci z niepełnosprawnościami.
Przykładowo Elipso 4 jest przeznaczone dla dzieci w wieku 2–5 lat, może być użytkowane przez sześć osób i zawiera panele manipulacyjne o wymiarach co najmniej 100 × 70 cm. Większe Elipso 7 przewidziano już dla starszych użytkowników.
Ich istotną zaletą jest możliwość prowadzenia zabawy na jednym poziomie. Dziecko może korzystać z wybranych elementów bez konieczności wejścia na podest czy pokonania schodów, co ułatwia tworzenie przestrzeni dla użytkowników o bardzo różnych możliwościach ruchowych.
Wybrane urządzenia z serii Elipso
Jak skompletować wyposażenie integracyjne przy ograniczonym budżecie?
Jeśli budżet nie pozwala od razu stworzyć dużego placu, lepiej postawić na kilka uzupełniających się form aktywności niż jedno rozbudowane urządzenie. Dobór można zacząć od pięciu pytań:
- Czy przynajmniej część urządzeń jest dostępna bez pokonywania schodów i wysokich podestów?
- Czy dziecko poruszające się na wózku może samodzielnie dotrzeć do urządzeń?
- Czy plac oferuje zarówno aktywność ruchową, jak i spokojniejszą zabawę sensoryczną lub manipulacyjną?
- Czy wyposażenie umożliwia wspólną zabawę dzieci o różnych możliwościach?
- Czy układ pozostawia miejsce na dołożenie kolejnych elementów w przyszłości?
Dobrym punktem wyjścia może być połączenie szerokiej huśtawki, panelu manipulacyjnego lub niewielkiego zestawu Elipso oraz dostępnej piaskownicy. Przy większym budżecie można dołączyć karuzelę integracyjną i kolejne urządzenia ruchowe.
Najważniejsze, aby integracyjny plac zabaw był rzeczywiście dostępny dla wszystkich, zamiast być zbiorem urządzeń przypisanych do określonych grup dzieci. Jego wartością jest możliwość wyboru. Jedno dziecko będzie chciało się huśtać, drugie obracać na karuzeli, a trzecie spędzi najwięcej czasu przy labiryncie lub liczydle. Dobrze dobrane wyposażenie powinno sprawić, że każda z tych aktywności będzie częścią tego samego placu.